همه سرمایهگذاریها به خرید یک دارایی و انتظار برای افزایش قیمت آن خلاصه نمیشوند. سرمایهگذاری با درآمد ثابت رویکرد متفاوتی دارد. در این روش، بهجای خرید مالکیت یک دارایی، سرمایه خود را در اختیار دولت، شرکت یا یک مؤسسه مالی قرار میدهید و در مقابل، سود دورهای دریافت میکنید. در پایان دوره نیز اصل سرمایه به شما بازپرداخت میشود.
درآمد ثابت به گروهی از ابزارهای سرمایهگذاری مبتنی بر بدهی گفته میشود. در این روش، سرمایهگذار بهجای خرید سهام یک شرکت، سرمایه خود را به دولت، شرکت، بانک یا سایر نهادهای مالی قرض میدهد و وامگیرنده متعهد میشود اصل سرمایه را مطابق شرایط توافقشده بازپرداخت کند.
بازده این سرمایهگذاری میتواند از طریق پرداخت سودهای دورهای، اختلاف میان قیمت خرید و ارزش بازپرداخت در سررسید یا ترکیبی از هر دو حاصل شود. اگرچه نحوه پرداخت سود معمولاً از ابتدا مشخص است، اما ارزش بازار این ابزارها ممکن است در طول دوره سرمایهگذاری تغییر کند.
اصطلاح «درآمد ثابت» به این دلیل استفاده میشود که نحوه پرداخت سود از قبل مشخص است. برای مثال، یک اوراق قرضه ممکن است هر شش ماه یکبار سودی با نرخ معین پرداخت کند و در تاریخ سررسید نیز اصل سرمایه را به سرمایهگذار بازگرداند.
البته همه ابزارهای این گروه سود کاملاً ثابتی ندارند. برخی از آنها دارای نرخ سود شناور هستند و با تغییر شرایط بازار، میزان سود آنها نیز تغییر میکند. برخی دیگر، مانند اسناد خزانه و اوراق بدون کوپن، هیچ سود دورهای پرداخت نمیکنند و معمولاً با قیمتی کمتر از ارزش اسمی خریداری میشوند.
همچنین درآمد ثابت به این معنا نیست که قیمت ابزار یا میزان بازده آن تضمینشده است. ارزش این سرمایهگذاریها ممکن است تحت تأثیر عواملی مانند تغییر نرخ بهره، انتظارات تورمی یا وضعیت مالی ناشر افزایش یا کاهش یابد.
اوراق قرضه شناختهشدهترین ابزار درآمد ثابت محسوب میشود، اما این دو مفهوم یکسان نیستند. اوراق قرضه تنها یکی از انواع ابزارهای بدهی است که توسط دولتها، شرکتها یا سایر نهادها منتشر میشود.
دسته درآمد ثابت علاوه بر اوراق قرضه، ابزارهایی مانند اسناد خزانه، اوراق بدهی شرکتی، گواهی سپرده، ابزارهای بازار پول و اوراق مصون از تورم را نیز شامل میشود. همچنین صندوقهای سرمایهگذاری اوراق قرضه و صندوقهای قابل معامله در بورس (ETF) نیز از طریق سرمایهگذاری در مجموعهای از این ابزارها، امکان سرمایهگذاری در بازار درآمد ثابت را فراهم میکنند.
اساس سرمایهگذاری با درآمد ثابت بر یک قرارداد وام استوار است. دولت، شرکت یا یک مؤسسه مالی برای تأمین منابع مالی موردنیاز خود از سرمایهگذاران وام دریافت میکند و در مقابل، متعهد میشود طبق شرایط توافقشده سود پرداخت کرده و اصل سرمایه را در سررسید بازگرداند.
فرآیند این سرمایهگذاری معمولاً به شکل زیر انجام میشود:
برخی از ابزارهای درآمد ثابت سود دورهای پرداخت میکنند، در حالی که برخی دیگر با قیمتی کمتر از ارزش اسمی فروخته میشوند و بازده آنها از اختلاف میان قیمت خرید و مبلغ بازپرداخت در سررسید به دست میآید.
در تاریخ سررسید چه اتفاقی میافتد؟
سررسید، تاریخی است که دوره سرمایهگذاری به پایان میرسد. در بیشتر اوراق بدهی، ناشر در این تاریخ ارزش اسمی اوراق را به سرمایهگذار بازپرداخت میکند و قرارداد خاتمه مییابد.
البته برخی اوراق ممکن است پیش از سررسید توسط ناشر بازخرید شوند. همچنین صندوقهای سرمایهگذاری اوراق قرضه سررسید مشخصی ندارند؛ زیرا بهطور مداوم اوراق جدید خریداری کرده و اوراق سررسیدشده را جایگزین میکنند.
پیش از مقایسه ابزارهای درآمد ثابت، بهتر است با مهمترین اصطلاحات این بازار آشنا شوید:
ابزارهای درآمد ثابت از نظر ناشر، تاریخ سررسید، نحوه پرداخت سود و میزان ریسک با یکدیگر تفاوت دارند. برخی برای مدیریت نقدینگی کوتاهمدت طراحی شدهاند، در حالی که برخی دیگر برای ایجاد درآمد پایدار یا متنوعسازی سبد سرمایهگذاری مناسب هستند.
|
ابزار درآمد ثابت |
ناشر یا ارائهدهنده |
نحوه ایجاد بازده |
کاربرد رایج |
ریسک اصلی |
|---|---|---|---|---|
| اوراق قرضه دولتی | دولتها | پرداخت سود دورهای و بازپرداخت اصل سرمایه | کسب درآمد و حفظ سرمایه | ریسک نرخ بهره و تورم |
| اسناد خزانه | دولتها | خرید با قیمتی کمتر از ارزش اسمی و بازپرداخت با ارزش کامل | مدیریت نقدینگی کوتاهمدت | ریسک سرمایهگذاری مجدد و تورم |
| اوراق بدهی شرکتی | شرکتها | پرداخت سود دورهای و بازپرداخت اصل سرمایه | کسب درآمد بیشتر | ریسک اعتباری و نکول |
| اوراق قرضه شهرداری | شهرداریها یا نهادهای عمومی | پرداخت سود و بازپرداخت اصل سرمایه | کسب درآمد و تأمین مالی پروژههای عمومی | ریسک اعتباری و نقدشوندگی |
| اوراق مصون از تورم | دولتها یا مؤسسات مالی | پرداختهایی متناسب با نرخ تورم | حفظ قدرت خرید سرمایه | ریسک قیمت بازار و نرخ بهره واقعی |
| اوراق با نرخ شناور | دولتها، بانکها یا شرکتها | تعدیل دورهای نرخ سود | کاهش ریسک افزایش نرخ بهره | ریسک اعتباری و کاهش درآمد در زمان افت نرخ بهره |
| اوراق بدون کوپن | دولتها یا شرکتها | خرید با تخفیف و بازپرداخت ارزش اسمی در سررسید | پسانداز برای یک هزینه آتی | ریسک نرخ بهره و تورم |
| گواهی سپرده | بانکها | پرداخت سود ثابت در یک دوره مشخص | پسانداز کوتاهمدت | ریسک برداشت زودهنگام و تورم |
| ابزارهای بازار پول | دولتها، بانکها یا شرکتها | سود کوتاهمدت یا درآمد ناشی از خرید با تخفیف | مدیریت نقدینگی | ریسک اعتباری و سرمایهگذاری مجدد |
| صندوقهای اوراق قرضه و ETF | شرکتهای مدیریت سرمایه | درآمد و تغییرات ارزش سبدی از اوراق بدهی | متنوعسازی سرمایهگذاری و دسترسی آسانتر به بازار | ریسک قیمت بازار و مدتزمان (Duration) |
سرمایهگذاران میتوانند از چند روش مختلف از سرمایهگذاریهای با درآمد ثابت بازده کسب کنند:
نرخ کوپن بهتنهایی نشاندهنده بازده واقعی سرمایهگذاری نیست. عواملی مانند قیمت خرید، مدت نگهداری، کارمزدها، مالیات و شرایط بازار نیز بر میزان بازده نهایی تأثیر میگذارند.
نرخ کوپن، نرخ سودی است که بر اساس ارزش اسمی ابزار محاسبه میشود، در حالی که بازده (Yield) سود واقعی سرمایهگذار را با توجه به قیمت خرید نشان میدهد.
برای مثال، اگر ارزش اسمی یک اوراق ۱۰ هزار دلار باشد و نرخ کوپن آن ۸ درصد تعیین شود، سالانه ۸۰۰ دلار سود پرداخت خواهد کرد. اگر این اوراق با قیمت ۹,۵۰۰ دلار خریداری شود، سرمایهگذار همچنان همان ۸۰۰ دلار سود دریافت میکند؛ بنابراین بازده واقعی آن بیشتر از ۸ درصد خواهد بود. در مقابل، اگر همان اوراق با قیمت ۱۰,۵۰۰ دلار خریداری شود، بازده آن کمتر از ۸ درصد خواهد بود.
مدتزمان یا Duration معیاری است که نشان میدهد قیمت یک اوراق قرضه یا صندوق اوراق قرضه تا چه اندازه نسبت به تغییرات نرخ بهره حساس است. هرچه Duration بیشتر باشد، قیمت ابزار در برابر تغییر نرخ بهره نوسان بیشتری خواهد داشت.
برای مثال، اگر Duration یک صندوق اوراق قرضه پنج سال باشد، افزایش یک واحد درصدی نرخ بهره میتواند ارزش آن را تقریباً ۵ درصد کاهش دهد. در مقابل، اگر نرخ بهره به همین میزان کاهش یابد، ارزش صندوق نیز ممکن است حدود ۵ درصد افزایش پیدا کند. البته نتیجه واقعی میتواند با این برآورد تفاوت داشته باشد.
Duration با سررسید تفاوت دارد. سررسید نشان میدهد اصل سرمایه چه زمانی بازپرداخت میشود، اما Duration میزان حساسیت قیمت ابزار نسبت به تغییرات نرخ بهره را اندازهگیری میکند.
ابزارهای درآمد ثابت از اوراق کمریسک دولتی تا اوراق با بازده بالا و حتی اوراق پرریسک را شامل میشوند. بهطور کلی، هرچه بازده مورد انتظار بیشتر باشد، سرمایهگذار نیز ریسک اعتباری، ریسک بازار یا ریسک نقدشوندگی بیشتری را میپذیرد.
|
دستهبندی ابزار درآمد ثابت |
پتانسیل درآمد |
حساسیت قیمتی |
ریسک اعتباری |
|---|---|---|---|
| اوراق بدهی کوتاهمدت دولتی | کم | کم | کم |
| اوراق بدهی شرکتی با درجه سرمایهگذاری | متوسط | کم تا زیاد | متوسط |
| اوراق قرضه بلندمدت دولتی | متوسط | زیاد | کم |
| اوراق مصون از تورم | متوسط | متوسط | کم |
| اوراق شرکتی با بازده بالا | زیاد | متوسط | زیاد |
| اوراق بدهی بازارهای نوظهور | زیاد | متوسط تا زیاد | زیاد |
| اوراق بدهی پرریسک (Distressed Debt) | بسیار زیاد | بسیار زیاد | بسیار زیاد |
بازده بالاتر به معنای درآمد بدون ریسک نیست؛ بلکه نشان میدهد سرمایهگذار در ازای پذیرش ریسک بیشتر، انتظار دریافت بازده بالاتری دارد.
ابزارهای درآمد ثابت میتوانند به ایجاد ثبات و درآمد منظم در سبد سرمایهگذاری کمک کنند، اما میزان مزایای آنها به نوع ابزار، ناشر و شرایط بازار بستگی دارد. بنابراین نباید این دسته از سرمایهگذاریها را کاملاً بدون ریسک در نظر گرفت.
|
مزایا |
معایب |
|---|---|
| ایجاد درآمد منظم از محل پرداخت سود | بازده آنها در بلندمدت ممکن است کمتر از بازار سهام باشد. |
| کمک به کاهش نوسان کلی سبد سرمایهگذاری | تورم میتواند ارزش واقعی سودهای دریافتی را کاهش دهد. |
| تنوع در سررسید و دورههای سرمایهگذاری | با افزایش نرخ بهره، قیمت این ابزارها ممکن است کاهش یابد. |
| کمک به برنامهریزی برای هزینههای آینده | احتمال ناتوانی ناشر در انجام تعهدات مالی وجود دارد. |
| در صورت ورشکستگی ناشر، نسبت به سهامداران در اولویت بازپرداخت قرار دارند. | برخی ابزارها نقدشوندگی محدودی دارند. |
| تنوعبخشی به سبدهای سرمایهگذاری با وزن بالای سهام | ابزارهای با بازده بالاتر معمولاً ریسک بیشتری نیز دارند. |
| برخی ابزارها در برابر تورم از سرمایه محافظت میکنند. | سرمایهگذاری در اوراق خارجی ممکن است با ریسک نوسان ارز همراه باشد. |
برای شروع سرمایهگذاری در ابزارهای درآمد ثابت، نیازی به طراحی یک سبد پیچیده نیست. انتخاب یک استراتژی متناسب با اهداف مالی و میزان ریسکپذیری، نقطه شروع مناسبی خواهد بود.
در این روش، سرمایهگذار اوراق را خریداری کرده و تا تاریخ سررسید نگهداری میکند. این رویکرد برنامهریزی جریان نقدی را آسانتر میکند، هرچند همچنان باید کیفیت اعتباری ناشر را در نظر گرفت.
در این روش، سرمایه میان چند اوراق با تاریخهای سررسید متفاوت تقسیم میشود. برای مثال، سرمایهگذار میتواند اوراقی با سررسید یک، دو، سه، چهار و پنج سال خریداری کند.
با سررسید هر اوراق، سرمایه میتواند دوباره سرمایهگذاری شود یا برای اهداف دیگر مورد استفاده قرار گیرد. این روش ریسک سرمایهگذاری کل مبلغ در یک مقطع زمانی و با یک نرخ بهره مشخص را کاهش میدهد.
در این استراتژی، تاریخ سررسید اوراق با یک هزینه یا هدف مالی مشخص هماهنگ میشود. برای مثال، اگر سرمایهگذار قصد پرداخت هزینهای طی سه سال آینده را داشته باشد، میتواند اوراقی را انتخاب کند که نزدیک به همان زمان سررسید میشوند.
صندوقهای متنوع اوراق قرضه یا ETFها امکان سرمایهگذاری همزمان در مجموعهای از ناشران و اوراق با سررسیدهای مختلف را فراهم میکنند. این گزینه برای سرمایهگذاران تازهکار سادهتر است، هرچند این صندوقها مانند اوراق منفرد، ارزش بازپرداخت تضمینشده در یک تاریخ مشخص ندارند.
اوراق با Duration کوتاه نسبت به تغییرات نرخ بهره حساسیت کمتری دارند. این ابزارها میتوانند برای افرادی مناسب باشند که به دنبال نوسان کمتر هستند یا قصد دارند در آینده نزدیک به سرمایه خود دسترسی داشته باشند.
در این روش، سرمایهگذار همزمان در اوراق کوتاهمدت و بلندمدت سرمایهگذاری میکند و سهم کمتری به اوراق با سررسید میانمدت اختصاص میدهد. بخش کوتاهمدت انعطافپذیری بیشتری ایجاد میکند و بخش بلندمدت میتواند درآمد بالاتری فراهم آورد.
هیچ استراتژیای تمام ریسکهای سرمایهگذاری را از بین نمیبرد. پیش از انتخاب هر ابزار، بهتر است عواملی مانند کیفیت اعتباری ناشر، Duration، نقدشوندگی، هزینهها و ریسک نوسانات ارزی را نیز بررسی کنید.
آیا سرمایهگذاریهای با درآمد ثابت ممکن است زیانده باشند؟
بله. عواملی مانند نکول ناشر، کاهش قیمت بازار، تورم، نوسانات نرخ ارز یا فروش اوراق پیش از سررسید میتوانند باعث زیان سرمایهگذار شوند.
اگر اوراق را پیش از سررسید بفروشم چه اتفاقی میافتد؟
در این حالت، اوراق با قیمت روز بازار فروخته میشود. این قیمت ممکن است بیشتر یا کمتر از مبلغی باشد که در ابتدا برای خرید آن پرداخت کردهاید.
آیا ابزار درآمد ثابت با بالاترین بازده، بهترین گزینه برای سرمایهگذاری است؟
لزوماً خیر. بازده بالاتر معمولاً نشاندهنده ریسک بیشتر است و میتواند ناشی از ریسک اعتباری، نقدشوندگی، نوسانات ارزی یا تغییرات نرخ بهره باشد.
تورم چه تأثیری بر بازده سرمایهگذاریهای با درآمد ثابت دارد؟
تورم قدرت خرید سودهای دریافتی و اصل سرمایه را کاهش میدهد. بنابراین، ممکن است یک سرمایهگذاری از نظر اسمی سودآور باشد، اما از نظر واقعی ارزش سرمایه کاهش پیدا کند.
در عرض چند ثانیه به صورت رایگان ثبتنام و به پلتفرم خود دسترسی پیدا کرده و به راحتی معامله کنید.
بازار متلاطم چیست و چگونه در آن معامله کنیم؟
مکانیزم بازارهای متلاطم را بشناسید، آنها را روی نمودار شناسایی کنید، ریسک معاملات خود را مدیریت کنید و از ورود بر اساس سیگنالهای اشتباه جلوگیری کنید.
جزئیات
شاخص اعتماد مصرفکننده حوزه یورو؛ مفاهیم و نحوه تحلیل
با شاخص اعتماد مصرفکننده حوزه یورو، نحوه محاسبه آن، مفهوم ارقام منتشرشده و دلایل اهمیت این شاخص برای سرمایهگذاران و معاملهگران آشنا شوید.
جزئیاتهمین حالا به کانال تلگرام زفارکس بپیوندید و سیگنالهای معاملاتی رایگان را دریافت کنید!
به کانال تلگرام ما بپیوندید!
